Spring naar inhoud

Toegankelijkheidsopties:

Resultaten

3.1 Stellingen over klimaatverandering

Hoewel wetenschappelijk vaststaat dat het klimaat verandert, bestaat er nog altijd scepsis over het bestaan van klimaatverandering, de gevolgen hiervan en de invloed van de mens hierop.

Om te peilen hoe respondenten denken over klimaatverandering hebben we hen de volgende stellingen voorgelegd:

  • Ik geloof dat klimaatverandering bestaat.
  • De voornaamste oorzaak van klimaatverandering is menselijk handelen.
  • Klimaatverandering zal serieuze negatieve gevolgen hebben.

Respondenten konden aangeven of ze het helemaal, grotendeels of enigszins met een stelling oneens of eens waren, of konden “niet mee oneens, niet mee eens” invullen. Respondenten die de eerste stelling met helemaal, grotendeels of enigszins oneens beantwoorden, kregen de tweede en derde vraag niet gesteld. 

De overgrote meerderheid (92%) is het eens met de stelling: ‘Ik geloof dat klimaatverandering bestaat’. Vervolgens is 93% het eens met de stelling ‘De voornaamste oorzaak van klimaatverandering is menselijk handen’ en 95% met de stelling ‘Klimaatverandering zal serieuze negatieve gevolgen hebben’.

In tabel 3 zijn de resultaten weergegeven van de drie stellingen, waarbij ook de resultaten uit 2023 en 2019 zijn meegenomen.

Tabel 3: Stellingen klimaatverandering

Stelling Eens Neutraal Oneens
Ik geloof dat klimaatverandering bestaat      
2019 (n = 3.232) 88% 4% 8%
2023 (n = 4.244) 93% 4% 3%
2025 (n = 3.671) 92% 3% 5%
       
De voornaamste oorzaak van klimaatverandering is menselijk handelen      
2019 (n = 2.953) 87% 5% 7%
2023 (n = 3.883) 94% 3% 3%
2025 (n = 3.326) 93% 2% 5%
       
Klimaatverandering zal serieuze negatieve gevolgen hebben      
2019 (n = 2.953) 90% 6% 4%
2023 (n = 2.889) 95% 3% 2%
2025 (n = 3.328) 95% 3% 2%

3.2 Effecten van klimaatverandering

De gevolgen van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder en hebben op verschillende manieren invloed op de leefomgeving. We vroegen de respondenten hoe vaak zij in het afgelopen jaar de volgende effecten van klimaatverandering hebben opgemerkt:

  • Wateroverlast door heftige regenbuien
  • Overlast door hitte
  • Overlast door droogte
  • Overlast door extreem weer (storm, hagel, wind)
  • Andere vormen van overlast

Figuur 1 toont de antwoorden van respondenten op deze vraag (exclusief respondenten die “weet ik niet/ geen antwoord” hebben ingevuld). Uit de figuur komt naar voren dat overlast door droogte en hitte het vaakst worden ervaren. Meer dan de helft van de respondenten ervaart dit soms, vaak of altijd. Daarna volgen wateroverlast en overlast door extreem weer. Deze effecten worden respectievelijk door 46% en 38% soms, vaak of altijd ervaren. Deze rangorde komt overeen met de voorgaande jaren.

In vergelijking met de onderzoeken uit 2019 en 2023 zien we dat de frequentie waarin respondenten hitte en droogte hebben ervaren sterk is afgenomen. We kunnen hier echter geen conclusies aan verbinden omdat de weersomstandigheden per jaar verschillen.

Figuur 1: Hoe vaak heeft u onderstaande mogelijke effecten van klimaatverandering het afgelopen jaar opgemerkt?

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

label altijd vaak soms zelden nooit
Hitte (n = 4.109) 1% 15% 42% 26% 16%
Droogte (n = 4.079) 1% 15% 37% 25% 22%
Wateroverlast (n = 4.104) 1% 7% 37% 28% 27%
Extreem weer (n = 4.082) 0% 5% 33% 37% 25%

3.3 Verantwoordelijkheid

Verschillende partijen kunnen een rol spelen in het voorkomen of verminderen van de effecten van klimaatverandering. Om inzicht te krijgen in wie de respondenten hiervoor verantwoordelijk achten, vroegen we in hoeverre zij zichzelf, mensen die in de buurt wonen, ondernemers en bedrijven in de buurt, de gemeente Groningen, de provincie Groningen en de Rijksoverheid verantwoordelijk achten voor het voorkomen of verminderen van effecten van klimaatverandering.

In figuur 2 worden de resultaten getoond. De respondenten die “weet ik niet/ geen antwoord” hebben ingevuld, zijn hierin niet weergegeven. Respondenten wijzen vaker instanties die verder van hen af staan, zoals de overheid en bedrijven, aan als verantwoordelijkheid voor het voorkomen of verminderen van de effecten van klimaatverandering, dan henzelf of hun buren. Bijna drie kwart (74%) van de respondenten vindt dat de Rijksoverheid volledig of hoofdzakelijk verantwoordelijk is voor het voorkomen of verminderen van de effecten van klimaatverandering. Verder vindt 62% de provincie en 60% de gemeente volledig of hoofdzakelijk verantwoordelijk.

Bijna een derde van de respondenten acht zichzelf of buren volledig of hoofdzakelijk verantwoordelijk. Van de respondenten gaf 41% aan dat er in hun ogen nog andere partijen verantwoordelijk zijn voor het voorkomen of verminderen van effecten van klimaatverandering. Hier wordt vaak gesteld dat het een mondiaal probleem is. Er wordt gewezen op de rol van grote multinationals (Shell), internationale organisaties (EU) en grote landen (Verenigde Staten, China, India).

Figuur 2: In welke mate vindt u dat de onderstaande partijen verantwoordelijk zijn voor het voorkomen of verminderen van effecten van klimaatverandering?

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

label volledig hoofdzakelijk gedeeltelijk helemaal niet
Rijksoverheid (n = 3.619) 44% 30% 23% 3%
Provincie (n = 3.604) 30% 32% 34% 4%
Gemeente (n = 3.612) 29% 31% 36% 4%
Bedrijven (n = 3.522) 23% 23% 48% 6%
Ikzelf (n = 3.585) 20% 12% 59% 9%
Buren (n = 3.511) 17% 13% 61% 9%

3.4 Bekendheid met en raadplegen van informatie over klimaatadaptatie

De gemeente Groningen informeert haar inwoners via een groot aantal kanalen over maatregelen om de gevolgen van klimaatverandering te verminderen of te voorkomen. We vroegen de respondenten of ze bekend zijn met de verschillende kanalen (figuur 3).

De meeste respondenten (71%)zijn bekend met de website van de gemeente Groningen als bron van informatie. De helft van de respondenten (51%) is op de hoogte van de gemeentepagina in de huis-aan-huisbladen. Ook de (wijk)nieuwsbrieven zijn bekend bij de respondenten. Communicatiekanalen van ‘Duurzaam Groningen’1 zijn minder bekend onder de respondenten. De website van Duurzaam Groningen is met 26% het meest bekend onder de respondenten.

De in het najaar van 2023 geïntroduceerde wijkklimaatmonitor ‘Klimaat in je straat’is bij weinig respondenten bekend. De wijkklimaatmonitor geeft geïnteresseerden inzicht in subjectieve en objectieve klimaat-effecten in de directe omgeving, zoals wateroverlast, hitte-eilanden en schade door droogte.

Figuur 3: Met welke van de onderstaande informatiekanalen bent u bekend?

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

label Bekend Wel eens over gehoord Onbekend
Website van de gemeente Groningen (n = 3.921) 71% 19% 10%
Gemeentepagina in de huis-aan-huiskrant (n = 3.811) 51% 16% 33%
Nieuwsbrieven gemeente Groningen (n = 3.858) 47% 23% 30%
Sociale media van de gemeente Groningen (n = 3.752) 29% 30% 41%
Website Duurzaam Groningen (n = 3.852) 26% 34% 40%
Nieuwsbrief Duurzaam Groningen (n = 3.755) 16% 23% 61%
Infostand op festivals zoals Let’s Gro (n = 3.704) 13% 23% 64%
Sociale media van Duurzaam Groningen (n = 3.698) 12% 22% 66%
Personen, zoals de wijkklimaatambassadeur (n = 3.725) 3% 11% 86%
Monitor 'Klimaat in je straat' (n = 3.719) 2% 7% 91%

De gemeente Groningen geeft verschillende soorten informatie over de gevolgen van klimaatverandering en hoe hiermee om te gaan. We vroegen de respondenten welke soorten informatie ze hebben geraadpleegd of van plan zijn te raadplegen (tabel 4). Informatie over eigen handelingsperspectief vindt meer dan de helft van de respondenten relevant.

Tabel 4: Percentage respondenten dat een informatiebron heeft geraadpleegd of van plan is te raadplegen (n = 3.912)

  Heb ik al geraadpleegd Ben ik van plan te raadplegen Ben ik niet van plan te raadplegen Weet ik niet/ geen mening
         
Hitte- en overstromingskaarten van de gemeente Groningen 12% 22% 19% 47%
         
Wijkklimaatmonitor met informatie over de gevolgen van klimaatverandering in mijn eigen wijk 2% 24% 21% 53%
         
Informatie over gevolgen van klimaatverandering in de gemeente Groningen 4% 29% 19% 48%
         
Informatie over wat ik zelf kan doen om de gevolgen van klimaatverandering te voorkomen of te verminderen 24% 27% 16% 33%

Verder vroegen we of respondenten behoefte hebben aan meer informatie over de gevolgen van klimaatverandering en de maatregelen die inwoners zelf kunnen nemen. Hier antwoordt twee derde (66%) positief op.

Aan deze groep werd gevraagd welke informatie zij graag wil ontvangen. Er is voornamelijk behoefte aan duidelijke en praktische informatie over klimaatadaptatie. Respondenten vragen zich af wat de gemeente doet, welke maatregelen er per wijk genomen worden en hoe ze daar zelf aan kunnen bijdragen. Thema’s als hittestress, wateroverlast, droogte en vergroening van tuinen komen vaak terug in de antwoorden. Ook is er behoefte aan informatie over subsidies en betaalbare oplossingen, vooral voor huurders. Tot slot zien de respondenten graag dat alle informatie op één centrale plek beschikbaar is.

Een duidelijke website waar alles makkelijk op te vinden. Geen socials want dat vind ik vaak te versnipperd.

Ik wil weten wat ik zelf kan doen met klimaatverandering en wat er al vanuit de gemeente wordt gedaan. Mooi als deze werelden meer samenkomen.

Hoe je als huurder ermee om kan gaan vanwege de slechte staat van de huizen en verhuurders eigenlijk niks willen doen.

Aan de groep die aan gaf geen behoefte te hebben aan meer informatie vanuit de gemeente vroegen we naar hun redenen. De meeste respondenten geven aan dat zij al voldoende informatie hebben of deze eenvoudig zelf kunnen vinden via landelijke media en online bronnen. Een deel van de respondenten voelt zich overspoelt door informatie en ervaart een zekere mate van wantrouwen richting gemeentelijke communicatie, die soms als politiek gekleurd wordt ervaren. Daarnaast leeft breed het idee dat het verstrekken van informatie over klimaatverandering geen gemeentelijke taak is, maar een verantwoordelijkheid van de landelijke overheid.

Dit haal ik zelf wel uit goede bronnen. Ik vind dit geen taak voor de gemeente maar voor de wetenschap en nationale overheid.

Wat ik zelf kan doen haal ik wel uit algemene informatie (krant en TV).

Ik kan mij daar heel goed zelf mee redden als ik meer informatie zou willen hebben.

1Duurzaam Groningen is een communicatieplatform voor en door Groningers en heeft tot doel gezamenlijk duurzamer leven praktisch en leuk voor de inwoners te maken. Duurzaam Groningen is onderdeel van de gemeente Groningen.

2https://duurzaamgroningen.nl/tuin-en-omgeving/klimaatinjestraat

3.5 Klimaatadaptieve maatregelen

Er zijn verschillende maatregelen die inwoners zelf kunnen nemen om effecten van klimaatverandering te voorkomen of te verminderen. Voorbeelden zijn het vergroenen van de tuin of het dak, het aanleggen van een geveltuin of vijver, het plaatsen van een regenton, het installeren van zonwering of het zorgen voor een betere isolatie van de woning. We vroegen in hoeverre respondenten deze maatregelen genomen hebben of van plan zijn binnen één jaar uit te voeren. Soms is een maatregel niet uit te voeren, bijvoorbeeld omdat men geen tuin heeft. Dit konden respondenten ook aangeven.

Tabel 5 laat zien dat meer dan de helft van de respondenten (54%)het huis beter heeft geïsoleerd. Van de woningeigenaren heeft 87% dit gedaan, tegenover 13% van de huurders. Iets meer dan de helft van de respondenten (51%)heeft de tuin vergroend en/of zonwering geïnstalleerd. Ongeveer drie op de tien respondenten heeft een regenton. Terwijl een kwart een geveltuintje heeft. Bijna twintig procent heeft het balkon vergroend. Slechts een aantal respondenten heeft een vijver (11%) of groen dak (10%). Uit de cijfers blijkt dat huiseigenaren relatief vaker de maatregel(en) hebben genomen.

Tabel 5 Percentage respondenten dat een maatregel al genomen heeft of dat aangeeft dat een maatregel niet van toepassing is op de woning

Maatregel al gedaan niet van toepassing
     
Mijn huis beter isoleren 54% 20%
eigenaar/huurder 87%/13% 35%/65%
     
Tuin vergroenen door stenen te vervangen door beplanting 51% 30%
eigenaar/huurder 88%/12% 51%/49%
     
Zonwering installeren 51% 16%
eigenaar/huurder 84%/16% 41%/59%
     
Regenton plaatsen 34% 29%
eigenaar/huurder 90%/10% 50%/50%
     
Geveltuintje/gevelbeplanting aanleggen 25% 52%
eigenaar/huurder 83%/17% 69%/31%
     
Balkon vergroenen 19% 64%
eigenaar/huurder 62%/38% 83%/17%
     
Vijver aanleggen 11% 42%
eigenaar/huurder 90%/10% 57%/43%
     
Groen dak aanleggen (een dak met beplanting/mos) 10% 47%
eigenaar/huurder 94%/6% 56%/44%

Figuur 4 geeft weer in welke mate respondenten die eigenaar zijn van de woning waarin ze wonen geneigd zijn een bepaalde maatregel te nemen. In deze figuur zijn de respondenten die de maatregel al genomen hebben of die in een huis wonen dat niet geschikt is voor zulke maatregelen niet opgenomen. Ook zijn de respondenten die “weet ik niet/geen antwoord” hebben ingevuld niet weergegeven. Bij elke maatregel is vermeld op hoeveel eigenaren en huurders de percentages in de figuur betrekking hebben.

Uit figuur 4 is op te maken dat driekwart van de respondenten die eigenaar zijn van hun woonhuis  zeker of waarschijnlijk van plan zijn het huis te isoleren. Meer dan de helft wil een regenton plaatsen. Voor de andere maatregelen geldt dat meer mensen het niet dan wel van plan zijn te nemen. 

Figuur 4: Kunt u aangeven of u van plan bent de onderstaande maatregelen binnen één jaar te nemen? Eigenaren van de woning

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

label zeker wel van plan waarschijnlijk wel van plan waarschijnlijk niet van plan zeker niet van plan
Mijn huis beter isoleren (n = 775) 40% 35% 16% 9%
Regenton plaatsen (n = 1.089) 20% 38% 26% 16%
Zonwering installeren (n = 908) 17% 32% 32% 19%
Balkon vergroenen (n = 376) 21% 24% 25% 30%
Tuin vergroenen (n = 548) 19% 22% 27% 32%
Groen dak aanleggen (n = 1.368) 7% 24% 36% 33%
Geveltuintje / gevelbeplanting aanleggen (n = 658) 8% 17% 30% 45%
Vijver aanleggen (n = 1.491) 2% 4% 24% 70%

Huurders (figuur 5) zijn iets vaker dan eigenaren van plan een balkon te vergroenen. Eigenaren zijn daarentegen eerder geneigd hun huis beter te isoleren en een regenton te plaatsen. Bij huurders valt op dat bij vrijwel alle maatregelen meer respondenten het niet dan wel van plan zijn te nemen.

Figuur 5: Kunt u aangeven of u van plan bent de onderstaande maatregelen binnen één jaar te nemen? Huurders van de woning

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

label zeker wel van plan waarschijnlijk wel van plan waarschijnlijk niet van plan zeker niet van plan
Balkon vergroenen (n = 223) 24% 26% 25% 25%
Mijn huis beter isoleren (n = 145) 23% 23% 24% 30%
Regenton plaatsen (n =227) 19% 24% 31% 26%
Tuin vergroenen (n = 118) 24% 18% 14% 44%
Zonwering installeren (n = 263) 13% 29% 31% 27%
Geveltuintje / gevelbeplanting aanleggen (n = 139) 15% 22% 22% 41%
Groen dak aanleggen (n = 116) 13% 11% 25% 51%
Vijver aanleggen (n = 192) 3% 5% 25% 67%

Respondenten die nog andere maatregelen dan de genoemde hebben genomen, geven aan hun woning verduurzaamd te hebben door bijvoorbeeld isolatie, zonnepanelen en warmtepompen.

3.6 Maatregelen in relatie tot de buurt

We legden de respondenten een aantal stellingen (figuur 6) voor over het nemen van maatregelen om klimaatverandering te voorkomen of te verminderen in relatie tot hun buurt/buren.

Figuur 6: Stellingen: maatregelen in relatie tot de buurt/buren

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

label Helemaal mee eens Mee eens Niet mee eens/niet mee oneens Mee oneens Helemaal mee oneens
Ik denk dat ik maatregelen kan nemen om gevolgen
van klimaatverandering te voorkomen of te verminderen (n = 3.543).
16% 50% 17% 10% 7%
Als ik maatregelen neem, dan helpt dit om gevolgen
van klimaatverandering te voorkomen of te verminderen (n = 3.520).
13% 49% 21% 10% 7%
Ik denk dat mensen die in mijn buurt wonen maatregelen kunnen nemen
om gevolgen van klimaatverandering te voorkomen of te verminderen (n = 3.383).
17% 53% 16% 8% 6%
Als mensen die in mijn buurt wonen maatregelen nemen, dan helpt dit om
gevolgen van klimaatverandering te voorkomen of te verminderen (n = 3.444).
15% 51% 19% 8% 7%
Mensen die in mijn buurt wonen vinden dat ik maatregelen zou moeten nemen
om gevolgen van klimaatverandering te voorkomen of te verminderen (n = 2.311).
3% 10% 23% 36% 28%
Mensen die in mijn buurt wonen nemen maatregelen
om gevolgen van klimaatverandering te voorkomen of te verminderen (n = 2.630).
5% 40% 33% 14% 8%
Ik denk dat het nemen van maatregelen andere voordelen kan bieden naast
het voorkomen of verminderen van gevolgen van klimaatverandering (n = 3.213).
22% 54% 14% 5% 5%

Twee derde respondenten (66%) is van mening dat zij zelf maatregelen kan nemen om de gevolgen van klimaatverandering te voorkomen of te verminderen. Daarnaast denkt 62% dat de genomen maatregelen ook helpen. Zeventig procent is van mening dat mensen in hun buurt maatregelen kunnen nemen om de gevolgen van klimaatverandering te voorkomen of te verminderen. Twee derde (66%) van de respondenten denkt dat door buurtgenoten getroffen maatregelen bijdragen aan voorkomen of verminderen van de gevolgen van klimaatverandering.

Respondenten voelen geen druk vanuit hun buurt om maatregelen te nemen om de gevolgen van klimaatverandering te voorkomen of verminderen. Dertien procent van de respondenten denkt dat mensen in hun buurt vinden dat zij maatregelen moeten nemen. Twee derde denkt het tegenovergestelde en voelt geen druk vanuit buren. Bijna de helft van de respondenten (45%) ziet dat mensen in hun buurt maatregelen treffen om de gevolgen van klimaatverandering te voorkomen of te verminderen.

Het overgrote deel van de respondenten (76%) is van mening dat naast het voorkomen of verminderen van de gevolgen van klimaatverandering, het nemen van maatregelen hiertegen ook nog andere voordelen kan bieden.

3.7 Groen in de buurt

Een nuttige maatregel om gevolgen van klimaatverandering te voorkomen of te verminderen, is het aanplanten van meer groen in de buurt.Bijvoorbeeld door bomen, planten en struiken. Planten zorgen ervoor dat regen in de grond kan wegzakken en zo kunnen ze wateroverlast verminderen. Bomen kunnen zorgen voor schaduw, wat voor verkoeling zorgt.

We vroegen de respondenten op een schaal van 1 tot 7 hoe acceptabel, nuttig, goed en noodzakelijk zij het aanplanten van meer groen in de buurt vindt (figuur 7). Hoe hoger het cijfer, hoe hoger de waardering. Het overgrote deel van de respondenten vindt het aanplanten van meer groen in de buurt acceptabel (gemiddeld 6,5), nuttig (6,4) en goed (6,4). Een iets kleiner deel van de respondenten (gemiddeld 6,2) is van mening dat dit ook noodzakelijk is. Over het algemeen staan de respondenten positief tegenover het aanplanten van meer groen in de buurt. Dit beeld is ten opzichte van de voorgaande edities niet veranderd.

Figuur 7: Hoe … vindt u het aanplanten van meer groen?

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

label 1 2 3 4 5 6 7
Acceptabel (n = 3.696) 1% 0% 1% 3% 8% 16% 71%
Nuttig (n = 3.691) 1% 0% 1% 4% 9% 17% 68%
Goed (n = 3.689) 1% 1% 1% 4% 10% 17% 66%
Noodzakelijk (n = 3.689) 2% 1% 1% 7% 12% 16% 61%

3.8 Buurtinitiatief

Regelmatig worden in buurten initiatieven gestart door groepen inwoners met als doel hun buurt van meer groen te voorzien. Bijvoorbeeld door zogenoemde wijkklimaatambassadeurs of een wijkcomité dat samen met buurtbewoners geveltuintjes aanlegt en bewoners aanmoedigt om stenen in tuinen te vervangen door groen. De gemeente hoopt zoveel mogelijk inwoners te betrekken bij het nemen van klimaat adaptieve maatregelen en ondersteunt de verschillende (buurt-) initiatieven.

We legden de respondenten stellingen voor rondom buurtinitiatieven (tabel 6). De helft van de respondenten zou graag meer willen weten over zulke buurtinitiatieven. Dertig procent van de respondenten is geïnteresseerd in deelname. Ten opzichte van de resultaten uit 2023 zien we een hier kleine afname van 34% naar 30%. Voor 32% van de respondenten geldt dat ze daadwerkelijk van plan om deel te nemen aan een buurtinitiatief als het zou worden opgestart.

Tabel 6: Verdeling van antwoorden op stellingen over buurtinitiatieven, in procenten (n = 3.730)

Stelling (helemaal)
mee eens
Niet mee eens/
niet mee oneens
(helemaal)
mee oneens
Weet ik niet/
geen antwoord
Ik zou graag meer willen weten over zo’n buurtinitiatief 50% 21% 18% 11%
Ik ben geïnteresseerd in deelname aan zo’n buurtinitiatief 30% 25% 32% 13%
Ik ben van plan om deel te nemen als zo’n buurtinitiatief zou worden opgestart in mijn buurt. 31% 26% 28% 15%