3 Bevindingen

In totaal zijn de Open Studio’s meer dan 9.500 keer bezocht. Dit betekent dat veel van de jongeren die een Open Studio bezoeken, dit meerdere malen per maand doen en zodoende een “vaste kern” vormt. De kunstenaars hebben daarbij een inschatting gegeven dat een op de twee deelnemers te maken heeft met (mentale) of gedragsmatige problematiek. Wel gaven zij aan dat het hen moeite kostte om een inschatting te maken, aangezien zij niet altijd alles van de jongeren weten en zij niet zijn opgeleid om diagnoses te stellen. Dit geldt des te meer wanneer een jongere net nieuw is bij een studio. In onderstaande tabel 1, geven wij een overzicht van het aantal deelnemers per studio.

Zoals uit tabel 1 blijkt, zit er een groot verschil in aantal deelnemers per studio. Met name de Open Studio’s die gericht zijn op muziek hebben een lager aantal deelnemers. Dit komt voornamelijk doordat er in deze Open Studio’s beperkte ruimte is om jongeren met muziek bezig te laten gaan. Daarnaast zijn er een aantal Open Studio’s die beschikken over meerdere ruimtes of grotere ruimtes, waardoor zij ook meer plek hebben voor jongeren. Daarbij zien wij dat Studio X, Studio Hoogkerk, MFC De Wijert en Stu33 de meeste nieuwe deelnemers hebben verwelkomd. Ten slotte hebben Beksteeg en SCN Vinkhuizen de meest “vaste kern”.

Per sessie konden de kunstenaars aangeven of er jongeren waren met verschillende soorten problematiek. Dit deden zij op basis van hun eigen inschatting. In sommige gevallen zijn zij bekend met de problematiek van de jongeren, maar dit geldt niet voor alle jongeren. Hierbij is er geen onderscheid gemaakt in hoeveel van de jongeren te maken hebben met een specifiek soort problematiek, alleen óf er ten minste een jongere was met een bepaald type problematiek.

Zoals uit tabel 2 blijkt, is bij ongeveer twee van de vijf sessies een jongere aanwezig met problemen met de mentale gezondheid en bij ongeveer de helft van de sessie ten minste een jongere met een ontwikkelingsstoornis. Daarnaast wordt sociaal-emotionele problematiek in meer dan een derde van de sessies genoemd als problematiek die bij ten minste een jongere speelt. Ten slotte is er bij een op de vijf sessies ten minste een jongere aanwezig met gedrags- of maatschappelijke problematiek.

Wij zien wel nuanceverschillen per studio. Zo gaven sommige van de kunstenaars aan voornamelijk jongeren met problemen met de mentale gezondheid, een ontwikkelingsstoornis en sociaal-emotionele problematiek te hebben. Terwijl anderen bijvoorbeeld vaker jongeren hadden met gedrags- en maatschappelijke problematiek. En anderen juist jongeren met sociaal-emotionele problematiek.

Daarnaast werd in zeven interviews aangegeven dat de jongere een autisme spectrum stoornis (ASS) heeft, waarvan twee met comorbide AD(H)D. In een ander interview werd alleen AD(H)D genoemd als ontwikkelingsstoornis bij een jongere.  De jongeren noemden hoogbegaafdheid of een verstandelijke beperking niet in de interviews.

In totaal noemden tien jongeren eenzaamheid als probleem, waardoor er onder deze jongeren ook sprake is van sociaal-emotionele problematiek. Problemen met de geaardheid kwam niet naar voren in de interviews maar werd wel in de focusgroepen genoemd.

Over gedrags- en maatschappelijke problematiek werd in drie interviews gesproken, maar dan altijd over anderen. In de focusgroepen was men hier meer uitgesproken over en gaf men aan dat jongerenwerkers vaak de overlastgevende straatjongeren aanspreken om eens te komen kijken bij de Open Studio’s.

Voor alle jongeren geldt dat zij een grote motivatie hebben om naar de Open Studio’s te komen. Voor sommigen is het de plek waar zij de meeste vrienden hebben en zich het prettigst voelen. Daarbij is er een duidelijke tweedeling in jongeren te zien die de Open Studio’s bezoeken

1. Jongeren die de Open Studio’s met name gebruiken als plek om zichzelf te ontwikkelen tot bijvoorbeeld een artiest, acteur of kunstenaar en daarbij materialen kunnen gebruiken die ze thuis niet hebben.
2. Jongeren die de Open Studio als fysieke plaats zien om niet thuis te hoeven zijn, om afleiding te hebben, te kunnen onstressen; waar ze met vrienden samenkomen, kunnen kletsen, het over problemen kunnen hebben, zichzelf mogen zijn en daarnaast ook nog de mogelijkheid hebben om zich creatief te ontwikkelen.

Deze tweedeling werd ook genoemd in de focusgroepen, al gaf men daar aan dat het wel voornamelijk om jongeren gaat die tot een meer kwetsbare doelgroep behoren.

Dit wordt ook meermaals in de focusgroepen genoemd door zowel de kunstenaars als jongerenwerkers.

Er zijn duidelijke regels, er is voorspelbaarheid, fouten mogen gemaakt worden, er kan worden gesproken zonder oordeel, er wordt geluisterd en men leert er zonder prestatiedruk. Dit maakt dat jongeren durven te experimenteren.

Ondanks dat de jongeren zelf aangeven voornamelijk te komen voor de sociale interacties of om creatief bezig te zijn, worden er meer vaardigheden aangeleerd die nodig zijn om in de groep mee te draaien of met een artistiek proces bezig te kunnen. Dan gaat het bijvoorbeeld over discipline, samenwerken, reflecteren, feedback accepteren, jezelf kunnen uiten of het reguleren van emoties.

De laagdrempeligheid wordt ook als belangrijke factor gezien door zowel de jongeren als kunstenaars en jongerenwerkers. Dat jongeren vrijblijvend binnen kunnen lopen, zorgt ervoor dat jongeren sneller komen kijken en degene die geïnteresseerd en gemotiveerd zijn, blijven dan ook vaak terugkomen. Daarnaast wordt genoemd dat het belangrijk is dat het een gratis aanbod is, waardoor alle jongeren gebruik kunnen maken van de Open Studio’s. 

Uit de interviews met de jongeren en de focusgroepen komt duidelijk naar voren dat de meeste jongeren bekend raken met de Open Studio via vrienden, mond-tot-mondreclame en in sommige gevallen via sociale media na gericht zoeken op bepaalde activiteiten (bijvoorbeeld theater of muziek maken). De jongerenwerkers en kunstenaars gaven aan dat het ook helpt dat er bij sommige Open Studio’s een jeugdsoos is, waardoor jongeren ook zonder hoge drempels een kijkje kunnen nemen in de studio. Daarnaast spreken jongerenwerkers jongeren ook actief aan om een keer te komen kijken bij de Open Studio’s (bijvoorbeeld hangjongeren).

Een andere jongere gaf het volgende aan:

Jongeren worden door de kunstenaar en mede-bezoekers positief aangemoedigd om bezig te gaan met kunst. Dit leidt tot trots op het eigen product, een geloof in het eigen kunnen, het gevoel van competentie en het draagt bij aan de identiteitsontwikkeling. Sommige jongeren die zijn geïnterviewd gaven aan zelf ook begeleider bij een studio te willen worden en veel van de jongeren worden vrijwilliger bij een van de studio’s.

De vaardigheden die de jongeren leren en persoonlijke ontwikkeling die ze doormaken bij de Open Studio’s nemen ze ook mee naar buiten. Zo dragen de Open Studio’s eraan bij dat jongeren eerder contact met anderen durven te maken, beter voor zichzelf durven op te komen en zich over het algemeen beter voelen over zichzelf.

Of een andere jongere:

Omdat jongeren vrij zijn om expressievormen te kiezen, ontdekken ze wie ze zijn, wat ze vinden en voelen. Dit draagt bij aan identiteitsontwikkeling, zeker voor jongeren die te maken hebben met problematiek en eerder vooral hierop werden aangesproken. De oordeelloze sfeer benadrukt dat jongeren oké zijn zoals ze zijn. 

Omdat begeleiders gezien worden als gelijkwaardig, respectvol en deskundig, lijkt er een positiever, meer open patroon in omgang met volwassenen te ontstaan. Jongeren accepteren feedback sneller van iemand die zij respecteren én die hen als individu ziet. Daarbij worden de kunstenaars  en jongerenwerkers gezien als betrouwbare personen, die luisteren naar wat je te zeggen hebt en met je in gesprek gaan als er iets anders gaat dan verwacht. Het zijn geen hulpverleners die iets van de jongere wil, maar personen bij wie de jongere terecht kan met vragen, met wie dingen gedeeld kan worden.

Juist de focus op creatie maakt contact leggen met andere jongeren laagdrempelig. Via gedeelde interesses, gedeelde problematiek of eenzelfde soort doelen weten jongeren bij de Open Studio’s elkaar te vinden. 

Of zoals een kunstenaar het verwoordde:

Uit de interviews komt naar voren dat een groot gedeelte van de jongeren die met problematiek bij de Open Studio’s binnenkwamen zich nu beter kunnen uiten, beter met hun emoties kunnen omgaan en zich over het algemeen minder (sociaal) angstig, gestrest en blijer voelen.

Daarnaast helpen de Open Studio’s bij het verminderen van eenzaamheid bij jongeren doordat zij nieuwe vrienden opdoen bij de Open Studio’s. Dit geeft een indicatie dat de Open Studio’s geen problematiek oplossen, maar deze wel lijken te verminderen of stabiliseren en dat jongeren eerder in beeld zijn indien zij problematiek hebben of hier zelf eerder hulp in kunnen zoeken doordat zij zich beter kunnen uiten.