Jeugd ervaart meer mentale druk
Jeugd ervaart meer mentale druk (titel verborgen)
Om te bevorderen dat iedereen gelijke kansen krijgt, moeten we uiteraard beginnen bij kinderen. Een belangrijke scheidslijn verloopt langs ongelijkheid in het genoten onderwijs. Een afgeronde opleiding vergroot de kansen op de arbeidsmarkt en verhoogt daarmee ook het perspectief op een stabiel en toereikend inkomen. En dat is een hulpbron voor mee kunnen doen in het leven.
De gemeente Groningen telt in 2026 ongeveer 14.000 leerlingen in het basis-, 2.000 in het speciaal en 16.000 in het voortgezet onderwijs. Iets meer dan de helft van de basisschoolkinderen gaat naar een openbare school. Van de peuters en basisschoolleerlingen in Groningen behoort 13% in 2025 tot de kinderen met het hoogste risico op onderwijsachterstand. In heel Nederland ligt dit percentage op 15%. Het gaat in de gemeente Groningen om ruim 300 peuters en bijna 1.900 schoolkinderen.
Voor maatschappelijke samenhang is het van belang dat verschillende groepen mensen contact met elkaar hebben. Wanneer dit niet gebeurt en veel mensen in hun eigen ‘bubbel’ leven, spreken we van segregatie. Voor kinderen kan dit negatieve gevolgen hebben voor hun sociale ontwikkeling. Het eerste onderzoek voor de monitor segregatie in het onderwijs toont aan dat er in de gemeente Groningen vooral segregatie is op basis van het opleidingsniveau van de ouders. Deze segregatie is met name in het basisonderwijs de afgelopen tien jaar toegenomen.
Jongeren zonder startkwalificatie
Het percentage jongeren (van 12 tot en met 22 jaar) dat zonder een startkwalificatie het onderwijs heeft verlaten was 3,1% in schooljaar 2023-’24. Sinds 2021-'22 is dit een lichte afname, maar nog steeds een hoger niveau dan in de jaren daarvoor. Onder jongeren die mét diploma het onderwijs verlaten is dit steeds vaker een hbo- of wo-diploma. Inmiddels geldt dit voor bijna de helft van de beroepsbevolking, bij vrouwen nog wat meer dan bij mannen.
Mentale druk
De laatste tijd staat in de belangstelling dat veel jongeren psychische druk ervaren. De jeugdgezondheidsenquête onder middelbare scholieren wijst uit dat dit in de gemeente Groningen duidelijk is toegenomen en bij een hoger percentage jongeren speelt dan in Nederland gemiddeld. Ook zijn jongeren relatief gezien het vaakste eenzaam. Maar verreweg de meeste kinderen en jongeren in Groningen hebben een normale psychosociale gezondheid (85%), voelen zich gezond (78%), zijn weerbaar (87%) en worden niet gepest op school (83%) of online (90%). In vergelijking tot Nederlandse gemiddelden gaat het voor sommige indicatoren beter en andere indicatoren minder goed met de jeugd in de gemeente Groningen.
Jeugdhulp
Het aantal jeugdigen (en gezinnen) dat ondersteuning heeft gekregen vanuit de Jeugdwet is de laatste jaren redelijk stabiel. In 2024 zijn ongeveer 5.790 cliënten ondersteund, in 2022 en 2023 lagen de aantallen iets lager met ongeveer 5.600 cliënten. Deze totalen worden opgebouwd uit meerdere onderdelen van geïndiceerde ondersteuning (ZIN, PGB, TOM) en de recent ingevoerde basisjeugdhulp. Binnen en tussen de verschillende onderdelen zijn wel veranderingen geweest, bijvoorbeeld door de invoering van basisjeugdhulp in 2023. Aan de totale aantallen is niet te zien hoe zwaar de ingezette hulpvormen zijn. Tussen de verschillende buurten, wijken en dorpen in Groningen zijn duidelijke verschillen in omvang en aard van de ondersteuning. We zien hierbij de wijken terug waar meer inwoners met lastige situaties te maken hebben, maar ook in andere wijken ontvangen kinderen en gezinnen jeugdhulp.
Segregatiescore voor opleidingsniveau ouders, 2012-2022, bron: CBS (bewerking OIS)
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| jaar | voortgezet onderwijs | basisonderwijs |
|---|---|---|
| 2012 | 52,6 | 35,3 |
| 2014 | 43,6 | 36,5 |
| 2016 | 41,4 | 37,8 |
| 2018 | 43,6 | 39,8 |
| 2020 | 42,7 | 39,3 |
| 2022 | 43,3 | 40,4 |
Gezondheid jeugd in het voortgezet onderwijs, 2019-2023, bron: GGD-jeugdmonitor
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| 2019 | 2021 | 2023 | NL-2023 | |
|---|---|---|---|---|
| ervaart gezondheid als redelijk tot zeer slecht |
14% | 18% | 22% | 20% |
| met psychische klachten | 22% | 31% | 33% | 27% |
| onvoldoende weerbaar | 10% | 13% | 13% | 11% |
| eenzaamheid | 9% | 11% | 12% | 10% |
Aantal unieke jeugdigen met vormen van jeugdhulp
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| 2022 | 2023 | 2024 | |
|---|---|---|---|
| basis- jeugdhulp |
- | 790 | 1.400 |
| zorg in natura (ZIN) |
5.460 | 5.160 | 4.980 |
| Team050 op maat (TOM) |
330 | 290 | 180 |
| PGB | 200 | 190 | 150 |
| Totaal uniek |
5.600 | 5.630 | 5.790 |